8 milyon görme engellinin bulunduğu Çin’de rehber köpekler pandalardan bile nadir

0

Yang Kang, 11 yaşındayken nadir görülen bir göz kanseri nedeniyle görme yetisini kaybetti. Ama kendisini Çin’in milyonlarca görme engelli arasındaki şanslı birkaç kişiden biri olarak niteliyor. Çünkü bir rehber köpeği var.

Eşiyle birlikte Pekin’de yaşayan Yang, 160 km ötedeki sanayi şehri Tangshan’da bir piyano stüdyosu işletiyor.

Yang bu tempoyu sürdürebilmek için her hafta bir yüksek hızlı tren yolculuğu, iki otobüs yolculuğu ve genellikle kalabalık istasyonlardan geçen üç metro yolculuğu yapmak zorunda kalıyor.

Çoğu görme engelli Çinli için bu neredeyse imkansız. Ancak Yang, kendisine her adımda eşlik eden tüylü bir arkadaşa, 4 yaşındaki Dick isimli bir Labrador’a sahip.

Dick gibi rehber köpekler, Çin’de nadiren bulunuyor. Öyle ki Yang, Dick’i sahiplenmek için 5 yıl beklemek zorunda kaldığını söylüyor.

Çin devlet televizyonu CCTV’ye göre ülkede Nisan itibarıyla görme engellilere rehberlik eden yalnızca 200 köpek bulunuyor. Bu da rehber köpeklerin pandalardan bile nadir görüldüğü anlamına geliyor.

Bu köpeklerin rehberliğinden faydalanabilecek insan sayısı göz önüne alındığında durum çok daha dramatik bir hal alıyor. Dünya Sağlık Örgütü’ne göre, 8 milyon Çinli görüşünü tamamen kaybetmiş durumda ve bu sayı, hemen hemen İsviçre nüfusuna eşit.

Çin Bilgi Erişilebilirliği İşbirliği adlı anket şirketinin 2016’da yürüttüğü araştırmada ülkedeki görme engellilerin yüzde 30’unun evinden nadiren çıktığı; sadece 4 kişiden birinin düzenli olarak tek başına dışarı çıktığı, geri kalanının da çoğunlukla ailesi ve arkadaşları tarafından yönlendirildiği saptanmıştı.

Son yıllarda epey ilerleme kaydedilse de ülkedeki şehirler “engelli dostu” olmaktan hala uzak. Örneğin Yang, başkent Pekin’de bile sesli trafik sinyallerinin konmadığı yaya geçitleri bulunduğunu söylüyor.

CNN’e konuşan Yang, rehber köpeği gelmeden önce beyaz bastonuyla dolaşıyordu. Ancak sayısız üst geçitte ve tünellerde gezinmek zor ve tehlikeliydi:

Sürekli korku içindeydim. En korkunç şey de önümdeki yolun nasıl olduğuna dair hiçbir fikrim olmamasıydı.

Görme engelliler için tasarlanan araçlar da bazen amaçlarına hizmet etmekte başarısız oluyor. Örneğin, Çin şehirlerinin çoğundaki ana caddelerde görme engellilere kılavuzluk etmesi için kabartmalı sarı şeritler bulunuyor.

Ancak bunlardan bazıları zikzak çizerken, bazıları da doğrudan ağaçlara veya lamba direklerine çıkıyor. Birçoğu da uygunsuz park edilen araçlar tarafından işgal ediliyor.

Bu şeritleri takip etmeyi yıllar önce bırakan Yang, bu yollarda yürümenin imkansız olduğunu düşünüyor. Yang’a göre bu caddeler görme engellilerin rahatlığı düşünülerek inşa edilmiyor ve bakımı yapılmıyor.

Bunun yanında Çin yasaları, rehber köpeklerin kamusal alandaki konumunu belirsiz kılıyor. Engelli Kişilerin Korunması Kanunu, “Görme engelliler, halka açık yerlere rehber köpeklerle girerken ilgili düzenlemelere uymalıdır” diyor, ancak “ilgili düzenlemelerin” ne olduğu belirtilmiyor.

Rehber köpeği nedeniyle otobüs şoförleri, oteller ve restoranlar tarafından reddedildiğini söyleyen Yang ise cesaretinin kırılmadığını vurguluyor.

Yang bunun yerine her reddi, bir kişinin daha rehber köpeklere dair bilgi edinmesini sağlamak için fırsat olarak görüyor:

1,4 milyar kişinin yaşadığı bir ülkede yalnızca 200 rehber köpek var. İnsanların onları tanıma olanağı son derece az. Bu yüzden onları topluma tanıtmak için öncülere ihtiyacımız var.